Je draai vinden in Rome

De eerste twee uur in Rome. Wat staat u te wachten en wat zijn de mogelijkheden.

Aankomst op vliegveld Fiumicino

Internationale en binnenlandse lijnvluchten landen op het hoofdvliegveld van Rome, officieel Leonardo da Vinci genaamd maar vaker Fiumicino genoemd naar het meest naburige dorp (centraal nummer: 06 65951; info internationale vluchten 06 6563 4956; www.adr.it). Het vliegveld ligt 36 km ten zuidwesten van het stadscentrum.

• Het vliegveld (24 uur per dag open) heeft twee hoofdterminals voor: internationale uitgaande vluchten (Partenze Internazionali) en internationale binnenkomende vluchten (Arrivi Internazionali), en daarnaast nationale uitgaande vluchten (Partenze Nazionali) en nationale binnenkomende vluchten(Arrivi Nazionali). De internationale terminal bestaat uit twee gedeelten: aankomst op de lagere verdieping, vertrek op de hogere. Beide zijn verbonden door trappen en liften.
• De aankomsthal kent onder meer de volgende faciliteiten: een grenswisselkantoor (cambio), geldautomaten, een kleine bar en een afdeling van de EPT, of Toeristische Informatie Rome (dagelijks 08.15-19,00 uur).
• Vermijd leurders van taxi’s en hotels die u op het vliegveld aanklampen, zelfs als ze gewoon hulp lijken te willen bieden. Houd uw bagage steeds goed in de gaten.

Met het openbaar vervoer naar het centrum vanaf Fiumicino

Tarieven van openbaar vervoer en taxi

• De beste manier om van vliegveld Fiumicino naar het stadscentrum te reizen is de sneltrein naar Stazione Centrale Giovanni Paolo II, algemeen bekend onder de vorige naam ‘Termini’. Voor informatie over het vervoer vanaf Termini P31 - 33. Treinen vertrekken vanaf een speciaal station bij de hoofdterminal – om deze te bereiken is er een overdekte voetgangersbrug, die via de lift of de trap buiten de vertrekhal te bereiken is. Het station is ook bereikbaar via een voetgangerstunnel vanaf de aankomsthal (sla links af als u voorbij de douane bent), of door voor de aankomsthal de straat en de busparkeerplaats over te steken.
• Kaartjes voor de sneltrein zijn te krijgen bij ticketautomaten in de aankomsthal en de stationshal, of bij een klein loket (dag. 7.48-14.30, 14.48-21.30) en bij Tabacchi & Giornali-kiosken rechts van de perrons. Kosten bedragen meer dan 6 euro per kaartje. Het is aan te raden om voor de terugreis ook al een kaartje te kopen, omdat er lange rijen in Stazione Termini kunnen staan.
• U moet treinkaartjes afstempelen in Fiumicino in automaten bij de ingang van het perron. Bij de terugreis uit Rome moet het kaartje direct voor het instappen afgestempeld worden in de kleine gele of goudkleurige automaten die op elk perron te vinden zijn. Er staan hoge boetes op nalatigheid.
• De sneltrein vertrekt tussen 06.30 en 23.30 uur, 7 en 37 minuten over het hele uur. De reistijd naar Termini is iets meer dan 30 minuten. Neem wel de juiste trein, want er vertrekken (circa om de 20 minuten) ook treinen naar vier andere stations in Rome: Ostiense, Tuscolana, Tiburtina en Trastevere. Het kan zijn dat uw hotel niet ver van laatstgenoemd station gelegen is (Trastevere). In dat geval is deze trein een betere keus. De reis duurt langer, circa 50 minuten, maar is ongeveer tweemaal zo goedkoop als de sneltrein. Kaartjes (€ 2 - € 6) zijn op dezelfde plaatsen te koop als kaartjes voor de sneltrein (zie boven).
• Behalve de trein is er een busdienst die ongeveer om het uur (8.30-20.30) voor de aankomsthal naar station Tiburtina vertrekt en naar Termini, inclusief vier ritten tussen 1.15 en 5. De reistijd is circa 70 minuten met vier tussenstops. Kaartjes (meer dan € 6) koopt u aan boord of online (www.terravision.it).

Met de taxi naar het centrum vanaf Fiumicino

Een taxi van het vliegveld naar het stadscentrum is duur, zo tussen € 40 - € 50. De reistijd is ongeveer 40 minuten, maar door lange files vaak aanzienlijk langer.

• Controleer voor het vertrek of de taximeter is ingeschakeld en loopt, en houd er rekening mee dat er speciale duurdere tarieven zijn voor taxi’s tussen Fiumicino en Rome (om nog maar te zwijgen over Rome naar het vliegveld), voor bagage in de kofferbak, vervoer op zondag en ’s nachts. Taxi’s zijn verplicht om alle extra kosten duidelijk in de taxi aan te geven.
• Neem alleen een taxi met vergunning (gewoonlijk wit of geel), die in een rij direct voor de aankomsthal staan te wachten. Ga nooit in op een aanbieding van iemand die leurt met een taxirit, zelfs niet van degenen die een officiële badge en uniform lijken te dragen.
• Taxi- en autovervoer kan ook worden geboekt bij speciale balies in de aankomsthal. De prijzen zijn ongeveer gelijk of iets meer dan die van gewone taxi’s. Het voordeel is dat u voor het vertrek precies weet wat u kwijt bent en ze zijn meestal ook wat comfortabeler.

Een auto huren op Fiumicino

Het is niet aan te raden zelf naar het stadscentrum te rijden, want het verkeer en het parkeren geven ontzettend veel problemen. De balies voor autoverhuur bevinden zich niet in de hoofdaankomsthal, maar in hetzelfde gebouw als het station van het vliegveld.

Aankomst op vliegveld Ciampino

Veel chartervluchten en een paar goedkope Europese lijnvluchten maken gebruik van Ciampino, het tweede vliegveld van Rome (tel. 06 794 941; www.adr.it), dat ongeveer 15 km ten zuidoosten van het  stadscentrum ligt. Er zijn maar weinig faciliteiten aanwezig, dus is het een goed idee om voor aankomst al wat euro’s bij de hand te hebben.

Naar het centrum reizen vanaf Ciampino

• De verbindingen van het openbaar vervoer tussen Ciampino en het centrum zijn minder goed dan in Fiumicino. Het makkelijkst is een taxi (circa € 35).
• Voor openbaar vervoer moet u een COTRAL-bus nemen vanaf het plein voor het vliegveld naar het Anagnina Metropolitana (metro)-station gelegen aan Metrolijn A. De reis duurt ongeveer 25 minuten. Stap hierna over op de metro naar Termini (ongeveer 20 minuten). COTRAL-bussen vetrekken iedere 30-60 minuten voor de aankomsthal, van circa 7.00 tot 23.00 uur. Kaartjes (tussen de € 2 - € 6) zijn te koop bij een kaartjesautomaat in de aankomsthal of bij de kiosk (edicola) in de vertrekhal.
• Easyjet en Ryanair onderhouden hun eigen shuttleservice van het vliegveld naar Termini. Passagiers kunnen kaartjes (meer dan € 6) voor de terugreis met deze charterbus kopen bij de uitgang van de aankomsthal (tel. 06 7949 4572; www.terravision.it).

Aankomst per trein

• De meeste nationale en internationale treinen arriveren op Stazione Centrale Giovanni Paolo II (Termini) (5.00-24.00. Informatie tel. 06 6880 4807; www.trenitalia.com).
• Een aantal intercitytreinen en nachttreinen arriveert op station Ostiense of Tiburtina, van waaruit ’s nachts de taxi het beste vervoermiddel naar het centrum is. Overdag kunt u de metro nemen op het Piramidestation, vlak bij station Ostiense.

Van Termini naar het hotel

Het station ligt aan de oostkant van het centrum, te ver verwijderd van het stadshart en de meeste hotels in het centrum om de afstand te voet met bagage en al te overbruggen. Een taxi is hier beslist geen overbodige luxe. Termini is favoriet bij zakkenrollers, daarom is het van groot belang om de bagage en waardevolle spullen steeds in de gaten te houden. Ga nooit in op mensen die u aanklampen met aanbiedingen voor een taxi, hotel, enzovoort.

• Taxi’s vertrekken voor het stationsgebouw – neem daarom niet de zijuitgangen van de hal. Houd er rekening mee dat de rijen voor een taxi lang zijn.
• Voorbij de taxi’s bevindt zich een groot terrein dat dienst doet als de belangrijkste busterminal van het centrum van Rome. Het kan bij een eerste bezoek geen prettig vooruitzicht zijn op dit grote drukke plein de juiste bus te moeten zoeken. Mocht u toch besluiten een bus te nemen, wees er dan op bedacht vóór het instappen al kaartjes te kopen. Voor bagage groter dan bepaalde (kleine) afmetingen worden extra kosten in rekening gebracht. Grote koffers of rugzakken de bus in meenemen wordt niet op prijs gesteld.
• Afhankelijk van de ligging van uw hotel kan het een optie zijn om vanuit Termini gebruik te maken van beide metrolijnen. Volg de borden in de stationshal voor de juiste haltes. De metro is vooral handig als het hotel zich ten noorden van het Vaticaan of in het gebied rond Piazza di Spagna bevindt.

Toeristische informatie

• Het voornaamste toeristenbureau van Rome ligt vlak bij Piazza della Republica.

Adres	Via Parigi 5
Telefoon	06 3600 4399
Website	www.romaturismo.it

Open van maandag tot zaterdag van 08.00 - 19.00 uur.

• Er is ook een algemene ‘info-toerist’-lijn.

Telefoon

06 82059127

Dagelijks van 09.00 - 19.00 uur

• Er zijn negen Toeristische Informatie Punten (PIT) op de belangrijkste toeristische locaties in de stad.

Naam	Via Del Corso
Adres	Largo Goldoni
Telefoon	06 6813 6061

Naam	Castel Sant’Angelo
Adres	Piazza Pia
Telefoon	06 6880 9707

Naam	Fori Imperiali
Adres	Piazza Tempio della Pace
Telefoon	06 6992 4307

Naam	Piazza Navona
Adres	Piazza delle Cinque Lune
Telefoon	06 6880 9240

Naam	Via Nazionale
Adres	Palazzo delle Esposizioni
Telefoon	06 4782 4525

Naam	Trastevere
Adres	Piazza S Sonnino
Telefoon	06 5833 3457

Naam	San Giovanni in Laterano
Adres	Piazza San Giovanni
Telefoon	06 7720 3535

Naam	Santa Maria Maggiore
Adres	Via dell’Olmata
Telefoon	06 474 0995

Naam	Termini (centrale hal)
Adres	Piazza dei Cinquecento
Telefoon	06 4782 5194)

Naam	Termini
Adres	Galleria Gommata, perron 4
Telefoon	06 4890 6300

Naam	Fontana di Trevi
Adres	Via Marco Minghetti
Telefoon	06 678 2988

Ze zijn dagelijks open van 09.00 - 18.00 uur (behalve Termini, die is mogelijk langer open).

• Informatie voor de homoseksuele of lesbische reiziger is te vinden bij Arci-Lesbica Roma of Circolo Mario Mieli

Adres	Viale G. Stefanini 15
Telefoon	06 418 0211
Website	www.arcilesbicaroma.org of www.women.it

Adres	Via Efeso 29
Telefoon	06 541 3985
Website	www.mariomieli.org

Websites

Onderstaande internetadressen zijn nuttige bronnen van algemene informatie:

www.romaturismo.it
www.vatican.va is de officiële homepage van het Vaticaan
www.romeguide.it heeft een algemene gids voor de belangrijkste monumentenen de beroemdste bezienswaardigheden van de stad
www.catacombe.roma.it is gewijd aan de catacomben van Rome
www.capitolium.org is de officiële homepage van de Fora

Vervoer

Een groot deel van Romes centrum is klein genoeg om te voet te verkennen, maar op een gegeven moment zult u waarschijnlijk toch gebruik willen maken van een taxi of het openbaar vervoer, vooral om de meer afgelegen bezienswaardigheden te kunnen bereiken en voor excursies buiten de stad.
Het openbaar vervoer in de stad bestaat hoofdzakelijk uit drie onderdelen: ATAC, die de opvallend bussen en trams onder zijn hoede heeft; COTRAL, met blauwe bussen voor langere afstanden (in de regio) en de beide Metropolitanalijnen ondergronds; en Trenitalia (of FS, Ferrovie dello Stato), de staatsspoorwegen. COTRAL wordt ook wel Linee Laziali of LiLa genoemd. Het netwerk is over het algemeen veilig, betrouwbaar en goedkoop, alhoewel het reizen per bus langzaam kan zijn door de drukte in Rome. Bussen en metro’s zijn drukbezet, vooral op spitsuren – grofweg 07.30 - 09.00 uur, 12.30 - 13.45 uur en van 19.30 - 20.30 uur. Ook zijn treinen en bussen in de zomer onaangenaam heet.Het is zeer belangrijk om in volle bussen op de hoede te zijn voor zakkenrollers. De populaire buslijn 64 is in dit opzicht berucht.

Bussen en trams

De rood-grijze, oranje of groene bussen en trams van ATAC rijden vele routes door de stad. De voornaamste terminal bevindt zich voor station Termini, waar ook de belangrijkste ATAC informatiekiosk staat (www.atac.roma.it, dag. open van 08.00 - 18.00 uu). Het personeel van de kiosk spreekt Engels. Het hoofdkantoor van ATAC is op Via Ostiense 131 (1e verdieping, tel. 06 4695 2057, maandag - vrijdag van 09.00 - 17.00 uur).

Busroutes

De nummers van relevante bus- en tramlijnen zijn in dit boek bij afzonderlijke bezienswaardigheden vermeld, maar kunnen aan verandering onderhevig zijn. De gratis Charta Roma: The Official City-Map bevat een recent overzicht van bus-tram-metrolijnen naar de belangrijkste bezienswaardigheden. De kaart is verkrijgbaar bij toeristencentra en toeristische informatiepunten in de stad. Een alternatief is de Lozzi-openbaar vervoerskaart (meer dan € 6), verkrijgbaar bij de meeste kiosken.

Enkele nuttige bus lijnen in de stad

• 23 San Paolo-Ostiense-Piazza Risorgimento (voor de Vaticaanse musea)
• 40 Termini-St.-Pieter. Sneldienst met minder haltes dan 64
• 64 Termini-Piazza Venezia-Corso Vittorio Emanuele II-St.-Pieter
• 75 Termini-Foro Romano-Colloseum
• 81 Piazza Venezia-St.-Pieter-Piazza Risorgimento (voor de Vaticaanse musea)
• 116 Via Veneto-Campo de’ Fiori-Piazza Navona
• 117 San Giovanni in Laterano-Colosseum-Piazza di Spagna-Piazza del Popolo
• 119 Minibuslijn in het historisch centrum: Piazza Augusto Imperatore-Piazza della Rotonda (Pantheon-Via del Corso-Piazza di Spagna)

Belangrijk busreizen

• Kaartjes kopen voor het instappen in bus of tram (PTickets, zie hieronder).
• U wordt geacht in te stappen door de achterste deuren (Salita) en uit te stappen door de middelste deuren (Uscita). Met een afgestempeld kaartje (Pzie onder) kan voorin bij de chauffeur worden ingestapt. Vaak is de bus te vol om de middelste deuren te bereiken. In dat geval is het toegestaan –niet makkelijk – om uit te stappen via de voorste of achterste deuren.
• Routenummers, belangrijkste haltes (capolinea) en voornaamste tussenstops worden bij iedere bushalte (una fermata) voor de reisrichting aangegeven. Houd er rekening mee dat het systeem van eenrichtingsverkeer in de stad betekent dat de bus niet per se langs dezelfde route terug hoeft te rijden.
• Nachtbussen rijden wanneer de gewone bus- metro en tramlijnen niet meer rijden, ongeveer na middernacht. De meeste nachtbussen hebben conducteurs, en hier is het toegestaan tickets in de bus te kopen.

Tickets

• Een ticket (un biglietto) moet altijd vóór de reis worden gekocht. Controleurs stappen regelmatig en op onvoorspelbare tijden op de bus: zonder geldig kaartje reizen leidt automatisch tot een zware boete. Tickets zijn te krijgen bij ATAC kaartjesautomaten in de stad en bij vele winkels, kiosken, tabakszaken (tabacchi) en bars met een ATAC-sticker.
• Zodra u de bus instapt moet het kaartje worden afgestempeld in de oranje of gele  stempelautomaten achter in de bus.
• Een basisticket (Minder dan € 4) heeft een beperkte geldigheidsduur en staat bekend als Biglietto Integrato a Tempo (BIT). Dit is wat u krijgt als u vraagt ‘un biglietto per l’autobus per favore’ (een busticket alstublieft). Het kaartje is 75 minuten geldig vanaf het moment van afstempelen voor een willekeurig aantal busritten en één metrorit. Een 5BIT-MULTIBIT-pas (Tussen de € 2 - € 6), een vijfrittenkaart, is ook verkrijgbaar. Deze moet bij iedere rit worden afgestempeld.
• Het geïntegreerde ticket (tussen de € 2 en € 6) of Biglietto Integrato Giornaliero (BIG) is na afstempelen die dag geldig tot middernacht voor de lijnen van ATAC, COTRAL en de FS-treinen naar voorsteden, niet voor de sneltrein naar vliegveld Fiumicino. Deze hoef je alleen bij de eerste rit te laten afstempelen.
• Ook zijn er geïntegreerde driedaagse (BTI), week- (Carta Integrata Settimanale, of CIS) en maandkaarten (Abbonamento Mensile) verkrijgbaar (meer dan € 6), maar voor de meeste toeristen zijn de laatste twee waarschijnlijk niet nodig.

Metro

Rome heeft een eenvoudige ondergrondse, bekend als de Metropolitana of kortweg metro, bestaande uit slechts twee lijnen, A en B. Deze kruisen elkaar bij Stazione di Papa Giovanni (Termini). De metro wordt vooral gebruikt door forenzen, stopt op verscheidene knooppunten in het stadscentrum en zorgt voor een snelle verbinding door de stad. Uitbreidingen op het systeem zijn in aanbouw – maar de enorme hoeveelheid archeologische schatten onder de straten van de stad leidt onvermijdelijk tot vertraging van dit proces.

• Metrostations worden aangegeven door een witte M op een rode achtergrond.
• De metro rijdt dagelijks om de vijf � tien minuten van 05.30 tot 23.30 uur, behalve op zaterdag dan rijden ze tot 00.30 uur.
• Koop standaard BIT-tickets op de gebruikelijke plaatsen (zie boven) voor de metro. Op metrostations staan ook automaten waar tickets (€) voor een enkele metrorit gekocht kunnen worden.
• Lijn A is voor de toerist het meest geschikt en verbindt Termini met stations bij Piazza Barberini (Barberini), Piazza di Spagna (Spagna), Piazza del Popolo (Flaminio), de Vaticaanse musea (Ottaviano-San Pietro) en San Giovanni in Laterano (San Giovanni).
• Lijn B loopt ook door Termini, met een station tegenover het Colosseum.

Taxi’s

Taxi’s met vergunning zijn in Rome meestal wit (een enkele keer geel) en te herkennen aan een naam en nummer, meestal op de buitenkant van de achterdeur en/of een plaatje in de auto.

• Taxi’s zijn op straat doorgaans moeilijk aan te houden. Het is beter om naar een taxistandplaats te gaan, aangegeven door blauwe borden met daarop in witte letters ‘TAXI’: centrale taxiplaatsen zijn te vinden op Termini, Piazza Venezia, Largo di Torre Argentina, Piazza San Silvestro, Piazza di Spagna en Piazza Sonnino (in Trastevere).
• Let erop, dat de taximeter op nul is gezet voor u vertrekt. Eenmaal onderweg zal de meter op het huidige minimumbedrag tussen de € 2 - € 6) voor de eerste 200 m springen en daarna snel stijgen.
• Extra kosten worden berekend op zondagen, nationale feestdagen, ritten tussen 22.00 en 07.00 uur,  ritten van en naar Fiumicino en voor ieder afzonderlijk stuk bagage groter dan 35 x 25 x 50 cm. Alle gangbare extra tarieven dienen duidelijk op een lijst in de taxi te zijn aangegeven.
• Noteer naam en nummer van de taxi als u denkt dat de bestuurder niet eerlijk is geweest – de chauffeur duidelijk maken dat u deze gegevens noteert is vaak al voldoende om het probleem uit de wereld te helpen. Een klacht indienen kan bij het bedrijf van de taxi – het nummer staat in de taxi vermeld – of, in ernstige gevallen, bij de politie.
• Als u verzekerd wilt zijn van een taxi dan kunt het beste een telefoontaxi bestellen. De meeste telefonisten spreken een beetje Engels; eventueel kunt u het hotel vragen te bellen. Geef als u belt het adres op waar u opgehaald wilt worden. De telefonist zal u een taxicodenummer geven (altijd geografische locatie gevolgd door nummer) en zeggen hoe lang u op de taxi moet wachten, bijvoorbeeld: ‘Londra dodici in cinque minuti ’(Londen 12 over vijf minuten). De taximeter loopt vanaf het moment dat de taxi naar u op weg is.

Enkele nummers van telefoontaxi’s:

Telefoon	199 106 601 centraal nummer – kijk bij de groene pilaren op straat
Telefoon	06 5551
Telefoon	06 3570
Telefoon	06 4994
Telefoon	06 6645
Telefoon	06 8822

Fietsen en scooters

Op verschillende plaatsen zijn fietsen en scooters te huur, maar houd er rekening mee dat het
verkeer in Rome druk is en erg gevaarlijk kan zijn als men niet gewend is aan deze omstandigheden. De fiets leent zich uitstekend voor rustiger zijstraten van het stadshart en de open ruimtes in het park Villa Borghese.

• Om een bromfiets (motorino) te huren moet men ouder zijn dan 21. Voor het huren is een creditcard, identiteitskaart en/of waarborgsom vereist. Een helm is verplicht.
• Bij het huren van een fiets is het gebruikelijk om het paspoort of andere identiteitskaart (bijv. rijbewijs) als waarborg achter te laten.

Logies

In Rome zijn honderden hotels in alle prijscategorieën. De prijzen zijn echter vaak hoog voor de geboden kwaliteit, en er is een tekort aan goede hotels uit de middenklasse. De kamers zijn vaak klein, zelfs in luxe hotels, en lawaai is bijna overal een probleem. Hotels in het centrum zijn de beste keuze, maar vroegtijdig boeken is noodzakelijk om verzekerd te zijn van een kamer. Vliegtickets.nl helpt u graag bij het boeken van een goed centraal hotel.

Klassen

Hotels worden officieel ingedeeld van één ster, het eenvoudigste onderkomen, tot vijf sterren (luxueus). De criteria voor deze indeling zijn complex, maar in een drie-, vier- of vijfsterrenhotel horen kamers altijd een badkamer, telefoon en tv te hebben. De meeste tweesterrenhotels zijn ook voorzien van kamers met badkamer. Toch is het zo dat zelfs in de meest luxueuze hotels een badkamer kan bestaan uit een douche (una doccia) en geen bad (una vasca). Vraag altijd om een paar kamers te bekijken – het kan zijn dat de slechtste eerst getoond wordt. Roomservice en airconditioning zijn alleen in vier- of vijfsterrenhotels gebruikelijk. Hotels zijn verplicht om tarieven in de kamers te vermelden.

Locatie

Het is in Rome de moeite waard om een hotel in het centrum te nemen, ook al is het hier rumoeriger. Het gebied rond Piazza Navona of Piazza di Spagna is het best. Trastevere is aangenaam, maar kent weinig hotels. Via Vittorio Veneto (Via Veneto) is ook een goede plaats om te logeren, al ligt het uit het centrum, maar er zijn grotere en luxere hotels. Het gebied rond Stazione Termini heeft de grootste keuze aan goedkope hotels, het is echter geen prettige omgeving, vooral ’s nachts niet, en het is redelijk ver van de bezienswaardigheden verwijderd. Hotels ten noorden van de St.-Pieter zijn ook niet erg geriefelijk, maar dit is een rustiger wijk en aangenamer dan Termini. Om de kans op geluidsoverlast te verminderen is het verstandig een hotel te nemen dat zich niet aan een hoofdweg bevindt, of een kamer te vragen die aan de achterkant ligt.

Boeken

Het is raadzaam om hotels van tevoren te boeken, met name in het hoogseizoen (Pasen en mei-september). Vliegtickets.nl helpt u graag met uw reservering. Hoteliers zijn verplicht om iedere gast te registreren, daarom wordt bij het inschrijven uw paspoort gevraagd. Gewoonlijk krijgt u dit binnen een paar uur terug, of op de dag van vertrek. Uitchecken is gebruikelijk tussen 10.00 en 12.00 uur, u kunt uw bagage zonder problemen bij de receptie achterlaten.

Prijzen

Alle prijzen zijn officieel vastgesteld, en de tarieven van de kamers moeten verplicht bij de receptie en in iedere kamer te lezen zijn. Prijzen voor verschillende kamers in een hotel kunnen uiteenlopen, maar in het bedrag zijn belastingen en service inbegrepen. Vaak heffen hotels een toeslag voor airconditioning en garagefaciliteiten, daarnaast brengen wasgoed, drankjes uit de minibar en telefoneren vanuit de kamer overal extra kosten met zich mee. Bij de kamerprijs is doorgaans ontbijt (colazione) inbegrepen, maar in hotels waar ontbijt apart wordt aangeboden (zie de prijslijst op de kamer) is het altijd goedkoper om in de dichtstbijzijnde bar te ontbijten. In betere hotels is de kwaliteit van het ontbijt aan het verbeteren – een buffet komt tegenwoordig vaker voor – maar voor het overgrote deel betekent colazione gewoon een standaardontbijt: koffie, een broodje en jam.

Eten en drinken

Uit eten gaan is in Rome altijd een feest. Er zijn restaurants in overvloed, van eenvoudige trattoria’s tot chique eetgelegenheden in hotels. De prijzen zijn over het algemeen redelijk, en op vele plaatsen kan men ook goedkope snacks en sandwiches krijgen. ’s Zomers wordt er natuurlijk meestal op het terras gegeten. De bezoeker hoeft niet bang te zijn voor de Romeinse specialiteiten, die vaak een sterke maag vereisen, want de meeste restaurants hebben een ruime keuze aan bekende Italiaanse gerechten.

• Het onderscheid tussen de verschillende restaurants in Italië wordt vager. Ooit was een osteria de meest simpele eetgelegenheid, maar staat nu voor een nieuw en onconventioneel soort restaurant waar eenvoudige, vaak innovatieve gerechten worden geserveerd in een ontspannen omgeving. Een pizzeria is vaak eenvoudiger; vaak zijn er naast pizza’s een paar soorten pasta, salades en andere gerechten te krijgen. Een trattoria is de algemene naam voor een traditioneel en onpretentieus restaurant, terwijl un ristorante doorgaans chiquer en duurder is. In Rome geldt meer dan in de meeste steden dat een chic en duur restaurant niet garant staat voor goed eten; niet zelden is het eten in simpele gelegenheden van goede kwaliteit, zo niet beter.
• Voor de meeste eetgelegenheden die in deze gids zijn opgenomen loont hetzich van tevoren te reserveren, met uitzondering van pizzeria’s, die meestal geen reserveringen accepteren. Voor restaurants die zeer in trek zijn, kan het zelfs nodig zijn om een paar dagen van tevoren te reserveren.
• Menu’s beginnen met antipasti (hors d’oeuvres), gevolgd door il primo (pasta, gnocchi, risotto of soep) en il secondo (vlees of vis). Groenten (il contorno) of salade (insalata) worden gewoonlijk apart van de secondo opgediend. Voor het dessert bestaat er de keuze uit il dolce, formaggio (kaas) enfrutta (fruit). Desserts zijn vaak een teleurstelling; een ijsje kopen bij een gelateria is vaak een betere optie. Het is niet verplicht om alle gangen op het menu door te worstelen, en alleen toprestaurants maken er bezwaar tegen wanneer u zich beperkt tot een salade en een bord pasta, wat vooral als lunch al voldoende is.

IJsetiquette

IJs is te krijgen in een bolletje (un cono) of een bekertje (una coppa). Beide soorten zijn in verschillende formaten verkrijgbaar, met kosten die variëren van circa € 1 voor de kleinste tot € 2,50 of meer voor de grootste portie. U noemt uw prijs en kiest vervolgens uit de smaken in de bakken die in de vitrine liggen uitgestald – meestal is het mogelijk om een mix van twee of drie smaken te nemen, zelfs bij de goedkoopste ijsjes. Het ijsje wordt bekroond met wat slagroom (panna), meestal gratis.

Eet etiquette

• Romeinen gebruiken de lunch (il pranzo) na circa 12.30 uur en het avondeten (la cena) om 20.00 uur. De beroemde Romeinse lunch gevolgd door een uitgebreide siësta is voornamelijk iets uit vroegere tijden, behalve op zondag, dan wordt er nog steeds een uitgebreide traditionele lunchmaaltijd genoten.
• Bediening (servizio) en pane e coperto (toeslag voor brood en couverts) kunnen de prijzen in restaurants opdrijven. Beiden horen op de rekening vermeld te staan. Als bediening niet is inbegrepen, kan naar eigen goeddunken een fooi van maximaal 10% worden gegeven: in minder dure restaurants is het voldoende om naar boven af te ronden tot het eerste ronde bedrag.
• De rekening (il conto) dient te bestaan uit een echt gedrukt reçu. Wanneer de rekening is gekrabbeld op een vodje papier overtreedt het restaurant de wet en kunt u vragen om een echte rekening (una ricevuta).

Goedkoop eten

• Vooral in de buurt van station Termini bieden vele restaurants een toeristenmenu met een vaste prijs aan (un menù turistico), maar de kwaliteit en kwantiteit van het eten is vaak slecht.
• Houd de kosten laag door huiswijn (vino della casa) te bestellen, meestal een goede witte Frascati of soortgelijke wijn, verkrijgbaar in een kwart literkaraf (un quartino) of een halve literkan (un mezzo litro).
• In de meeste bars zijn sandwiches (tramezzini) te krijgen, altijd gemaakt van licht witbrood zonder korst. Gevulde bolletjes (panini) smaken heel wat beter en kunnen ook warm besteld worden (riscaldato).
• Vaak wordt pizza per punt (pizza al taglio) verkocht vanuit een klein luikje in de muur, maar controleer wel de kwaliteit van de topping; in het slechtste geval bestaat deze uit niet meer dan een simpele kwak tomatensaus.
• Een pasticceria is gespecialiseerd in taart en gebak. Een torrefazione is naast bar ook een plaats waar koffie wordt gebrand voor individuele verkoop.

Het beste van Rome

Probeer een van deze plaatsen voor het beste wat Rome te bieden heeft.

• Tazza d’Oro voor koffie
• La Rosetta voor vis
• Gelateria di San Crispino voor ijs
• Leonina voor pizza per punt
• Agata e Romeo, Il Convivio of La Terrazza  voor een romantische maaltijd
• Bar della Pace voor het observeren van het Rome van alledag

Wat te drinken

Romeinen beginnen de dag over het algemeen met koffie , meestal een cappuccino met een zoet croissantje (un cornetto). Na de lunch of het avondeten drinken Italianen altijd een espresso, nooit cappuccino.

Koffietermen

• un espresso (in de spreektaal un caffè) – een espresso (puur en zwart)
• una doppia – een dubbele espresso
• un lungo – espresso met wat meer water dan normaal
• un macchiato – espresso met een scheutje melk (letterlijk ‘bevlekt’ met melk)
• un caffè corretto – espresso met een scheutje whisky of andere likeur
• un cappuccino – cappuccino
• un caffè latte – cappuccino met meer melk en zonder schuim
• un americano – espresso met veel heet water als longdrink
• un caffè Hag – cafeïnevrije koffie
• un caffè freddo – ijsgekoelde koffie. Gewoonlijk geserveerd met suiker. Vraag om een ‘amaro’ als u er geen suiker in wilt.
• un cappuccino freddo – ijsgekoelde koffie met veel melk

Andere dranken

• Thee (un tè) is overal te krijgen, maar Romeinen drinken thee altijd met citroen (un tè al limone) en zonder melk. Voor melk in de thee moet u vragen om un tè con latte – soms zal het nodig zijn te benadrukken dat u koude melk (latte freddo) in de thee wilt, anders zal het de warme melk zijndie voor cappuccino’s wordt gebruikt.
• Mineraalwater (acqua minerale) wordt veel bij maaltijden gedronken, zowel koolzuurhoudend (acqua gassata) als niet (acqua non gassata). Als u in een bar een glas water wilt, vraag dan om un bicchiere d’acqua. Als u genoegen neemt met leidingwater – en het drinkwater in Rome is over het algemeen goed – vraag dan om een bicchiere d’acqua dal rubinetto of acqua normale.
• Gebotteld vruchtensap (un succo di frutta) wordt vaak bij het ontbijt gedronken en is in vele smaken verkrijgbaar. Vers uitgeperst sap is una spremuta van sinaasappel (una spremuta d’arancia), grapefruit (…di pompelmo) of citroen (…di limone). Een andere prima drank is Lemon Soda (een merknaam), een bitter lemon.
• Bier (birra) is over het algemeen pils, maar soms is donker bier (birra scura, nera of rossa) te bestellen. Bier uit het vat is het goedkoopst: vraag om un birra alla spina en maak de grootte duidelijk – piccola (klein; 20-25 cl), media (middelgroot; 40 cl) of grande (groot; tot een liter). Gebotteld bier is duurder, met uitzondering van Italiaanse merken als Peroni of Nastro Azzurro.
• Tot aperitieven worden ook Martini, Cinzano en Campari gerekend. Een Campari Soda wordt kant-en-klaar gemixt in een fles geserveerd; vraag voor echte Campari Soda om un bitter Campari. Vaak ziet u mensen een feloranje gekleurd aperitiefje drinken – dit is de alcoholvrije Crodino. Prosecco, een goede witte mousserende wijn uit het noordoosten van Italië is ook een goede aperitivo. Gin met tonic is in het Italiaans eenvoudigweg gin e tonica. Na het avondeten drinken de meeste Romeinse mannen brandy (Vecchia Romagna is het beste merk), limoncello (een alcoholisch drankje met citroensmaak), of amaro, letterlijk ‘bitter’. Laatstgenoemde is het meest Italiaanse drankje, en het bekendste merk is het bittere Fernet Branca: een goed en minder veeleisend merk is Averna. Ook drinken Romeinen na het avondmaal wel een grappa, een sterke eau de vie, of zoetere drankjes als Amaretto (amandelsmaak) of Sambuca (anijssmaak, met koffieboon).

Bar etiquette

Bediening aan een tafeltje kost twee tot drie keer zoveel als bestellen en staand drinken aan de bar. Bareigenaren zijn verplicht om een lijst met de prijzen voor bediening en zitten (tavola of terrazza) in het etablissement op te hangen. Als u besluit te gaan zitten kunt u de tafel vrijwel zo lang als u wilt bezet houden. Aan de bar bestellen houdt in dat er eerst betaald wordt, door bij een aparte kassa (la cassa) de bestelling op te geven. Na de betaling ontvangt u een reçu (lo scontrino), dat u overhandigt aan degene die achter de bar staat (barista). Als de bediening traag is, kan een munt op de bar, als fooi bij de scontrino, vaak wonderen doen. Probeer nooit aan de bar te betalen, en betaal nooit voor het sta-tarief om dan te gaan zitten aan een tafeltje.

Websites

Op de volgende adressen vindt u de recentste informatie over restaurants:

www.gamberorosse.it – een site gewijd aan restaurants en uit eten in Rome
www.enjoyrome.com – met informatie, nuttige tips en goede internetlinks
www.romaturismo.it – veel algemene toeristische informatie

Winkelen

Misschien is Rome als plaats om te winkelen niet van hetzelfde kaliber als Londen, Parijs of New York, en komt de stad zelfs in Italië op de tweede plaats achter Milaan, maar er zijn legio zaken van topontwerpers, talloze specialiteitenwinkels en veel interessante markten.

• De grootste concentratie winkels met designkleding, accessoires en luxe goederen bevindt zich in de wirwar van straatjes rond Via Condotti, of Via dei Condotti.
• Goedkopere kleding- en schoenenzaken zijn te vinden in verscheidene hoofdstraten, vooral Via del Corso – ’s zaterdags vol met koopjesjagers –, Via del Tritone en Via Nazionale. Schoenen en kleren zijn over het algemeen goedkoop, evenals levensmiddelen, wijn, accessoires als handschoenen, leren goederen, luxeartikelen en fraai antiek.
• Kleinere straten hebben eigen specialiteiten: bijvoorbeeld antiek en kunstgalerieën in Via dei Coronari, Via Giulia, Via del Babuino, Via del Monserrato en Via Margutta; papier en vlechtwerk in Via Monterone; religieuze artikelen en kledij in Via dei Cestari. Winkels met tweedehands spullen, juweliers en ambachtelijke werkplaatsen zijn veel te vinden in Via del Governo Vecchio of Via dei Banchi Nuovi.
• Rome kent weinig warenhuizen, er zijn er slechts een � twee in het centrum (de beste is Rinascenta). Winkelcentra zijn er niet.
• De stad kent verscheidene goede markten, met name het schilderachtige Campo de’ Fiori, de grotere en alledaagsere overdekte markt in de Ex-caserma (barakken) Sani bij het Piazza Vittorio Emanuele (dit is de belangrijkste markt van het stadscentrum, open maandag tot zaterdag van 10.00 - 18.00 uur), en de beroemde zondagse vlooienmarkt in Porta Portese, ten zuidwesten van het centrum bij Porta Sublicio in Trastevere. Porta Portese is naar verluidt de grootste vlooienmarkt van Europa, met rond de 4000 stalletjes die werkelijk van alles verkopen, van antiek tot biologisch voedsel. Halverwege de ochtend wordt het er erg druk, probeer er daarom vroeg heen te gaan (de markt sluit om 14). Zakkenrollers komen hier veel voor, let dus steeds goed op uw spullen.
• Etenswaren worden nog steeds voornamelijk in kleine buurtwinkeltjes gekocht, bekend onder de naam alimentari. Deze winkeltjes verkopen alles van olijfolie en pasta tot eenvoudige toiletartikelen. Doorgaans hebben ze een toonbank met delicatessen, waar u een broodje (panino) met vlees enkaas uit de vitrinekast kunt krijgen.
• Romeinse winkelbedienden hebben de reputatie nogal uit de hoogte te doen, vooral in de luxere boetieks. Als ze doen alsof u niet bestaat, kunt u ze negeren of beleefd om hulp vragen met de volgende zin: mi può aiutare, per favore?
• Ga niet onderhandelen, de prijzen staan vast. Bij uitverkoop kunnen prijzen lager zijn: let op het woord saldi.

Openingstijden

• In het stadscentrum gaan de openingstijden de kant op van die in Noord - Europa, dat wil zeggen maandag tot zaterdag van 09.00 - 17.00 of 18.00 uur. Zelfs de winkels die nog sluiten voor de lunch blijven vaak maar ongeveer een uur dicht vanaf 13.00 uur, in plaats van de vroegere gewoonte om van 13.00 - 16.00 uur dicht te blijven.
• Het grote deel van de winkels is op maandag morgen gesloten. Veel levensmiddelenwinkelssluiten ’s winters op donderdagmiddag en ’s zomers op zaterdagmiddag.
• In augustus gaan veel winkels wekenlang dicht (chiuso per ferie is het verklarende bordje – gesloten wegens vakantie).

Amusement

Rome staat niet op wereldniveau voor wat betreft klassieke muziek, opera, ballet en andere culturele evenementen, maar heeft goede jazz- en kerkmuziek te bieden en er is een aantal clubs waar live muziek gespeeld wordt.

Informatie

• Informatie over culturele activiteiten en optredens is verkrijgbaar bij het hoofdcentrum voor toeristische informatie of informatiekiosken.
• De voornaamste culturele agenda is roma c’è (www.romace.it), een weekblad met informatie over klassieke en andere muzikale evenementen, theater, dans, opera, nachtclubs, openingstijden van musea en galerieën, winkels, restaurants; achterin staat een samenvatting van de belangrijkste evenementen in het Engels. Het blad is bijna overal te koop. Het Engelse Wanted in Rome (www.wantedinrome.com) verschijnt om de andere woensdag.
• Als u het Italiaans een beetje machtig bent, is het culturele programma ook te vinden in Time Out Roma (verschijnt op donderdag); Trovaroma, een rubriek in de donderdageditie van de krant La Repubblica, of dagbladen als Il Messaggero (die op donderdag een gedetailleerde bijlage heeft, Metro).
• Het is ook mogelijk contact op te nemen met de kassa’s die in de hoofdstukken staan vermeld – hoewel het personeel misschien weinig Engels spreekt – let anders op posters waarop evenementen worden aangekondigd.

Tickets

Rome kent nog geen grote ticketbureaus en niet alle gelegenheden accepteren reserveringen of het vooraf telefonisch betalen per creditcard. Vaak zit er niets anders op dan voor een bepaald optreden tijdig naar de kassa te gaan. Het alternatief is om een boekingsbureau te bezoeken: Orbis (Piazza dell’Esquilino 37; tel. 06 474 4776; open maandag - zaterdag van 09.30 - 13.00 uur en van 16.00 - 19.30 uur). Kaartjes voor sommige klassieke, jazz en andere concerten zijn ook verkrijgbaar in de muziekwinkels van Ricordi, waarvan er vijf zijn, en bij bij Hellò Ticket (in Italië: 800 907080; www.helloticket.it).

Nachtclubs

• Wees erop bedacht dat een nachtclub die het ene jaar populair is het andere jaar uit kan zijn of weer kan opduiken met een facelift en nieuwe naam.
• Discotheken zijn populair – kleiner dan nachtclubs, maar er is naast gelegenheid om te drinken en converseren ook een dansvloer aanwezig.
• Homobars en -clubs die al geruime tijd bestaan zijn onder andere L’Alibi en L’Hangar (Via in Selci 69a, tel. 06 488 1397). Andere clubs als Piper houden vaak ‘gay nights’.
• De toegangsprijzen zijn voor de meeste clubs hoog, hoewel het eerste drankje vaak bij de prijs is inbegrepen. Om belastingtechnische en andere redenen omschrijven sommige clubs of bars zich als privé-club, wat in de praktijk betekent dat je een lidmaatschapskaart dient in te vullen (meestalgratis). Houd er rekening mee dat veel clubs gedurende de zomer dicht zijn of verhuizen naar locaties in de open lucht of aan de zee, buiten de stad.

Klassieke muziek

De voornaamste plaatsen en gezelschappen van klassieke muziek en opera zijn maar weinig aan verandering onderhevig. Wat op klassiek gebied wel verandert, is de locatie van Romes openluchtconcerten in de zomer. Deze zijn alleen al vanwege de prachtige omgeving zeer de moeite waard. Neem contact op met een van de toeristische informatiebureaus voor het actuele programma.