Alfama

Deze oudste wijk van Lissabon is ook de meest bekoorlijke. Alfama ligt op een heuvel tussen het Castelo de São Jorge en de rivier de Taag, een doolhof van straten met keistenen, steegjes,trappen en geheime tuinen; het Moorse stratenplan heeft de schade van de aardbeving van 1755 voor het grootste deel doorstaan.

Dit is een wijk om zomaar in rond te slenteren door de straatjes en u te laten verrassen door een mooie binnenplaats, een openbaar washuis, of een beeld van de Heilige Maagd in een nis hoog in de muur.

Hoewel Alfama aan het veranderen is, is het nog altijd vooral een bairro waar de werkende klasse woont, hier vooral bestaande uit vissers, die hun dagen slijten in de tascas (bars) in de buurt en hun vrouwen, die de marktkramen op straat beheren. De geur van houtskool en gegrilde sardines is alomtegenwoordig rond de bouwvallige huizen met smeedijzeren balkonnetjes en azulejopanelen op de muren.

Kathedraal en Teatro Romano

De naam Alfama komt van het Arabische al hama (fontein); er zijn hier overblijfselen van Romeinse en Moorse vestigingen. De christenen bouwden al snel nadat Afonso Henriques de stad in 1147 had ingenomen hun São (kathedraal) op de plek van de belangrijkste moskee. De kathedraal is in romaanse stijl gebouwd en lijkt op een fort, met twee torens aan beide zijden van een roosvenster in de gevel. De gotische kloostergangen bevatten de opgegraven overblijfselen van de Romeinse stad.

Net boven de kathedraal ligt het Teatro Romano, een deels opgegraven Romeins theater, gebouwd tijdens de regering van keizer Augustus en herbouwd onder Nero in de eerste eeuw. Het theater zelf vinden we in een schuur op de Rua de São Mamede, en aan de andere kant van de straat staat een klein museum met archeologisch vondsten.

Miradouro de Santa Luzia

Loop (of neem tram 28 heuvelopwaarts vanaf de kathedraal naar Miradouro de Santa Luzia, een mooie tuin met vergezichten op Alfama en de rivier de Taag. Let op de betegelde panelen op de zuidelijke muur van de kerk vlakbij; op de een ziet u Lissabon voor de aardbeving, en op de ander christelijke soldaten met helmen, zwaarden en schilden die het Castelo de São Jorge aanvallen, verdedigd door gewapende Moren met tulbanden.

Museu de Artes Decorativas

Om de hoek staat het Museu de Artes Decorativas, met de collectie toegepaste kunst van de Portugese bankier Ricardo do Espã­rito Santo Silva. De collectie bezit naast keramiek, klokken, waaiers en geweren vooral veel Portugese meubels, tentoongesteld in een authentieke reconstructie van een 17e-eeuws aristocratisch huis. Zorg dat u de: Optocht van Giraffen niet mist, een kleurrijk 16e-eeuws Vlaams wandkleed in de voornaamste hal met ridders, Moren met tulbanden, en mensen op olifanten en giraffen.

Meer vergezichten over de daken van Alfama kunt u bewonderen vanaf het terras van Largo das Portas do Sol tegenover het museum. Let hier op het beeld van Sã£o Vicente, de patroonheilige van Lissabon die het symbool van de stad draagt, een boot met twee raven (de relikwieën zouden door Afonso Henriques naar Lissabon zijn gebracht in een boot met twee raven als gidsen).

Twee kerken

Oostwaarts vanaf het terras ziet u aan de horizon twee witte marmeren kerken, de enorme São Vicente de Fora en de kerk met een koepel van Santa Engrãcia. U kunt weer op de tram stappen om een bezoek te brengen aan deze kerken.

São Vicente de Fora betekent St.-Vincent achter de muur. De kerk stond oorspronkelijk buiten de stadsmuren. De eerste kerk werd hier gebouwd vlak na de overwinning van de christenen, maar de huidige kerk dateert uit 1629. Ga door een zij-ingang naar binnen om het klooster en de kloostergangen te bezichtigen. U ziet een mooie 18e-eeuwse sacristie met muren van ingelegd veelkleurig marmer en een set azulejo-tegels met een afbeelding van de fabels van de 17e-eeuwse Franse hekeldichter La Fontaine. De voormalige refter van de monniken is tegenwoordig het pantheon van het Huis van Braganaça, en bevat de graftomben van monarchen vanaf Catherine van Bragança (koningin van Engeland) tot de vermoorde Dom Carlos I en zijn zoon Dom Manuel II, die in 1932 in ballingschap stierf in Engeland.

De barokke kerk van Santa Engrãcia is daarentegen het nationale pantheon geworden, met monumenten voor Portugese helden zoals de ontdekkingsreizigers Vasco da Gama en Luí­s de Camões, en de fadista Amália Rodrigues. U kunt met de lift naar het dak voor prachtige vergezichten over de rivier de Taag en de stad.

Op het open terrein tussen de twee kerken, de Campo de Santa Clara, vindt u op dinsdag en zaterdagochtend de levendigste vlooienmarkt van Lissabon, de Feira da Ladra (Dievenmarkt).

Fado

Alfama is het ware thuisland van de traditionele fadomuziek, en er zijn clubs in de achterafstraatjes waar u iedere avond livemuziek kunt beluisteren. Om meer te weten te komen over deze unieke Portugese muziekvorm kunt u het Museu do Fado bezoeken aan de zuidkant van Alfama, dicht bij de rivier. Dit uitstekende museum beschrijft de geschiedenis en de tradities van fado en van de Portugese gitaar, een op een mandoline lijkend instrument dat in de 18e eeuw door Britse handelaren werd geïntroduceerd. Er is fadomuziek te beluisteren en de museumwinkel verkoopt fadoboeken en -cd's.

Beste tips

• Kom hier 's morgens door de week als de straten het levendigst zijn en er een vismarkt is langs de Rua de São Pedro.
• Behoorlijke wandelschoenen zijn aan te raden, gezien de vele heuvels en straten met keistenen.
• Alfama is een arme wijk met nogal wat kleine misdaad, dus is het verstandig waardevolle voorwerpen te verbergen en op te passen als u er 's avonds rondwandelt.
• Dit is een goede plek om uit te rusten en er is meer dan genoeg keus. Aan de voet van de Rua de São Pedro bevinden zich veel restaurants, op en rond de Largo do Chafariz de Dentro. Probeer Os Corvos (Beco do Alfurja 4, tel. 218 884 508) voor de traditionele Portugese keuken, vers van de markt, of Lautasco (Beco de Azinhal 7, tel. 21 886 0173) voor zeebanket cataplana (gestoomd met repen ham).

Verborgen juweeltje

• In heel Alfama vindt u verborgen juweeltjes, maar een bijzonder mooi plekje is de binnenplaats boven aan de Escadinha de Santo Estêvão, tussen de Rua dos Remédios en de kerk Santo Estêvão.