Museu Calouste Gulbenkian

Calouste Gulbenkian (1869-1955) was een Armeense oliemagnaat die zijn bijnaam, meneer Vijf Procent, verdiende toen hij een aandeel van 5% verkreeg in de pas ontdekte olievelden in Irak. Veel van zijn rijkdom besteedde hij aan de aanschaf van kunstwerken, van Romeinse munten tot de oude meesters die hij kocht van het Hermitage Museum in St.-Petersburg. In de Tweede Wereldoorlog vestigde hij zich in Portugal, en hij liet zijn fortuin en collectie na aan de Portugezen.

De collectie

De stichting die na zijn dood werd opgericht is nu één van de grootste culturele instellingen ter wereld en biedt steun aan musea, orkesten en liefdadigheidsprojecten op alle gebieden van het leven.

Het Museu Calouste Gulbenkian werd in 1969 geopend en bevat de kostbaarste objecten uit de collectie van Gulbenkian. Het begint met een kleine kamer gewijd aan eeuwenoude Egyptische kunst, waaronder grafbeelden, bronzen beelden en een albasten kom uit 2700 v.C.

De volgende zaal bevat klassieke kunst uit Griekenland en Rome, samen met een levensgroot reliëf van een Assyrische krijger uit de 9e eeuw v.C. Een paar van de grootste schatten vinden we in de Galerie van Islamitische en Oosterse kunst, met Perzische tapijten, Ottomaanse keramiek, gebrandschilderd glas en een prachtige laat-13eeeuwse geglazuurde aardewerken mihrab (een bidnis die Mekka aanduidt) uit een Perzische moskee.

In deze zaal bevindt zich ook een kleine vitrine met geïllumineerde evangelische manuscripten uit Armenië, het geboorteland van Gulbenkian. Deze leidt naar de Galerie van het Verre Oosten, waar zich porselein, jade, dozen en kamerschermen uit China en Japan bevinden.

Het grootste deel van het museum is gewijd aan Europese kunst uit de 13e-20e eeuw. Het begint met vroege geïllumineerde evangeliën en een 14e-eeuws Frans drieluik met voorstellingen uit het leven van de Heilige Maagd. Opmerkelijke schilderijen zijn Portret van een Oude Man door Rembrandt, De Vlucht naar Egypte van Rubens (waarin een angstige Maria het kind Jezus aan haar borst klemt terwijl wilde dieren haar omringen) en het sensuele portret dat Rubens maakte van zijn tweede echtgenote, Helena Fourment.

Van de impressionisten vinden we hier het Zelfportret van Degas en de Bellenblazer van Edouard Manet. Andere prominente Europese artiesten zijn Gainsborough, Turner, Renoir en Monet, en een aantal prachtige marmeren beelden van Rodin.

De Gulbenkian Foundation is tevens verantwoordelijk voor het Centro de Arte Moderna (dezelfde openingstijden als het museum), gewijd aan 20e-eeuwse Portugese kunst. U kunt er komen via de beeldentuinen, langs een amfitheater waar 's zomers openluchtconcerten worden gegeven.

Beste tips

• De Gulbenkian Foundation heeft een eigen orkest, koor en balletgroep en biedt ook concerten van gastmusici. Vraag aan de balie van het museum om een programma of neem contact op met het bespreekbureau (tel. 21 782 3000). Naast schilderijen en beeldhouwwerken omvat de Europese collectie ook voorbeelden van decoratieve kunsten, zoals 18e-eeuwse Louis XV-meubels uit Frankrijk en een aantal Italiaanse wandkleden met afbeeldingen van spelende kinderen in het bos.
• Neem een picknick mee naar de beeldentuinen of bezoek het café van het Centro de Arte Moderna, dat als lunch een koud buffet biedt.

Verborgen juweeltje

• Ga vooral ook naar de René Lalique Galerie aan het einde van de afdeling Europese Kunst, verbijsterend mooie art-nouveausieraden door de Franse kunstenaar René Lalique, een vriend van Calouste Gulbenkian.