National Gallery

De National Gallery heeft één van de grootste collecties schilderijen ter wereld. Het bestrijkt de periode van ongeveer 1260 tot 1900, met ruim 2200 werken uit de Europese kunst in een serie lichte en ruime zalen. Neem een schilder uit willekeurige periode, Botticelli, Canaletto, Cézanne, Constable, Leonardo da Vinci, Monet, Rembrandt, Renoir, Rafaël, Titiaan, Turner en Van Gogh en de kans is groot dat er werken van hem hangen.

Sainsbury- en de westvleugel

De prachtige, ruime Sainsbury Wing (genoemd naar de supermarkt die de bouw sponsorde) is ontworpen door architect Robert Venturi en werd geopend in 1991. Hoewel het het nieuwste deel van het museum is, hangt hier de oudste kunst, met de nadruk op de meesterwerken van de Italiaanse scholen van na 1300.

De twee mooiste werken zijn van Leonardo da Vinci (zaal 51). Het onvoltooide werk Madonna van de rots (1508) laat Maria, Johannes de Doper en Christus zien samen met een engel in een rotslandschap. Een deel van het werk is waarschijnlijk van leerlingen, maar het gezicht van de engel is puur Da Vinci.

In een andere, speciaal verduisterde, zaal hangt de tekening Madonna met Kind met St.- Anna en Johannes de Doper (1508) die de ontmoeting tussen Christus en zijn grootmoeder voorstelt; een gegeven dat in de bijbel niet genoemd wordt.

Vergeet niet de Wilton-Diptiek (zaal 53) te bekijken, een altaarstuk uit het eind van de 14e eeuw, geschilderd in opdracht van Richard II. Het toont de knielende koning die wordt voorgesteld aan de Moeder met Kind. Zowel de schilder als de herkomst zijn onbekend. Minder mysterieus, maar zeker niet minder mooi zijn twee portretten: van Eyck's Bruiloft van Arnolfini (zaal 56) en Giovanni Bellini's onovertroffen Doge Leonardo Loredan (zaal 61). Voordat u van de Sainsbury-vleugel oversteekt naar de westvleugel moet u even kijken naar het doorkijkje op de zuilengangen die een altaarstuk uit de Renaissance omlijsten. In de westvleugel hangen Franse, Italiaanse en Nederlandse werken uit de late Renaissance, met als topstuk De Ambassadeurs (1533) van Hans Holbein de jongere: bijna levensgrote portretten van Jean de Dinteville en Georges de Selve (zaal 4). Het schilderij zit vol symbolische verwijzingen naar de vergankelijkheid van het bestaan en de onvermijdelijke dood. In het midden van het schilderij is bijvoorbeeld een knappe trompe l'oeil van een witte schijf te zien: doe een stap naar rechts (op de vloer staan voetstappen om de juiste plek aan te wijzen) en u ziet een schedel.

Noord- en oostvleugel

De schilders die de Italiaanse meesters naar de kroon staken in de 16e en 17e eeuw hangen in de noordvleugel: Rubens, Rembrandt, Van Dyck, Velázquez, Vermeer en Claude, om er maar een paar te noemen. Velázquez's Venus met spiegel (ook wel Rokeby Venus genoemd, naar Rokeby Hall waar het ooit hing) is één van zijn bekendste schilderijen (zaal 29). Het is een ongewoon werk, omdat het de godin van achteren laat zien (haar gezicht wordt reflecteerd in een spiegel), en omdat het een naakt is, een genre waar de Spaanse Inquisitie in die tijd (1651) haar afkeuring over uitsprak.

De oostvleugel is vaak heel druk. Dit komt omdat hier de belangrijkste Engelse schilderijen hangen. De voornaamste hiervan is John Constable's De Hooiwagen (zaal 34), uit 1821 toen de heersende mode de voorkeur gaf aan onzichtbare penseelstreken en een glad doek: de critici van die tijd veroordeelden het schilderij om wat zij als ruwheid en onafgewerktheid zagen. Tegenwoordig wordt het geprezen omdat het een Engels landschap laat zien dat vrijwel verdwenen is. Van Constable zijn ook werken te zien in het Victoria and Albert Museum en Tate Britain.

Een andere grote Engelse schilder, J.M.W. Turner, was een tijdgenoot van Constable, maar met een heel andere stijl. In zijn tijd werd hij voor enigszins gestoord versleten, vooral om zijn latere werk, maar juist deze werken doen in onze ogen het meest modern aan. Twee van zijn grootste werken, De Laatste Tocht van het Oorlogsschip - Téméraire (1838) en Regen, Rook en Snelheid (1844) laten de effecten van licht op lucht en water zien, die karakteristiek zijn voor de schilder (zaal 34). Meer is te zien in Tate Britain's Clore Gallery.

Even populair als Turner en Constable zijn de meesterwerken van het impressionisme (zaal 43 en 46), met bekende schilderijen zoals Van Goghs Zonnebloemen (1889) en Seurats Strandbad in Asniëres (1884). En met de heldere kleuren van het laatste schilderij nog voor ogen keert u terug naar Trafalgar Square.

Beste tips

• De Gallery heeft een grote collectie schilderijen van Britse schilders, maar het moderne werk is beter vertegenwoordigd in de Tate Britain.
• Twee soorten audiogidsen zijn verkrijgbaar. Je kunt er één van de Themed Audio Guides nemen, met commentaar bij meer dan 1000 schilderijen. Een rondleiding langs hoogtepunten is er in zes talen. Ze zijn gratis (hoewel een vrijwillige bijdrage wordt verwacht en een borg wordt gevraagd).
• Voor een hapje en een drankje kunt u terecht bij National Dining Rooms in de Sainsbury-vleugel van de galerie.

Meer details

• Voor ArtStart kunt u terecht in de Sainsbury-vleugel waar de gegevens van elk schilderij en iedere schilder te vinden zijn in de computer.

Verborgen juweeltje

• De meeste schilderijen in de National Gallery hangen in de grote zalen: de rest hangt in de kelderverdiepingen van het hoofdgebouw. Als er genoeg staf is zijn ook deze ruimtes open voor het publiek: bel eerst even van tevoren.