Empire State Building

Hoewel het Empire State Building in boeken over architectuur beschreven wordt als middelmatige art deco, trekt het toch erg veel belangstelling.

King Kong beklom het gebouw, een B-25- bommenwerper vloog ertegenaan, waaghalzen zijn er met de parachute afgesprongen, en zo'n 100 keer per jaar slaat er de bliksem in.

Feiten

Elk jaar bezoeken ongeveer 3,8 miljoen mensen het gebouw; tot dusver in totaal bijna 120 miljoen. Zelfs Castro vond het een bezoekje waard. Wat pure romantiek en niet te vergeten een ongeëvenaard uitzicht over de stad en New Jersey betreft kan geen enkele wolkenkrabber tippen aan het Empire State.

Om plaats te maken voor het Empire State sloopte ontwikkelaar John Jacob Raskob het oorspronkelijke Waldorf-Astoria, één van New Yorks mooiste hotels. Raskob, staflid van General Motors, wilde zijn wolkenkrabber hoger maken dan het 77 verdiepingen tellende, Chrysler Building, dat in 1930 voltooid was door een concurrerende autofabrikant, Walter P. Chrysler.

Het gebouw

Hoewel sommigen van mening zijn dat Chryslers gebouw het qua schoonheid gewonnen heeft, blijft het feit dat het Empire State, geopend op 1 mei 1931, Chrysler verdrong als hoogste gebouw ter wereld en deze plaats vier decennia zou innemen. Niet tevreden met 86 verdiepingen bruikbare kantoorruimte heeft het Empire State ook nog eens een 16 verdiepingen tellende uitkijktoren, gekroond met telecommunicatieantennes en een bliksemafleider. De top van het gebouw zou oorspronkelijk een aanlegmast voor zeppelins worden, maar na enkele mislukte pogingen (het bleek boven te hard te waaien) werd dit plan opgegeven.

Het gebouw, in de vorm van een potlood, heeft doelbewust een functioneel uiterlijk gekregen. De franje en het uiterlijk vertoon van de beaux arts, neoklassieke en zelfs vroege art-decoperiode zijn achterwege gelaten. De buitenkant is een eerbetoon aan massaproductie. Zowel de kalkstenen voorkant als de raamdecoraties van chroom en staal accentueren het industriële aspect van het gebouw. De allernieuwste technieken en een werkschema van 24 uur per dag resulteerden in een bouwperiode van slechts 14 maanden.

Helaas voor Raskob, - die in 1929 in een artikel getiteld: Iedereen zou rijk moeten zijn, had verkondigd dat voorspoed een oneindige ketting was - crashte de Amerikaanse effectenbeurs al voordat het oude Waldorf volledig was afgebroken. Huurders waren zo moeilijk te vinden tijdens de jaren '30 en beginjaren '40 dat de wolkenkrabber de Empty State Building werd genoemd. Verscheidene jaren werd de belasting niet betaald uit de huuropbrengst van kantoorruimte, maar uit de entreegelden voor toegang tot het uitkijkplatform.

Het gebouw is vaak gebruikt als decorstuk voor films. De beroemde filmscène van King Kong, die actrice Fay Wray vasthoudt terwijl hij het gebouw beklimt, daarbij vliegtuigen wegmeppend, is echter geschoten in Hollywood.

Gebeurtenissen

Hoewel nu blijkt dat het Empire State zelfs bij de sterkste wind niet meer dan zo'n 6 mm uit het lood komt te staan, twijfelde men in het begin aan de stabiliteit van het gebouw. Elke twijfel werd echter weggevaagd toen een Amerikaans gevechtsvliegtuig in 1945 ter hoogte van de 78e verdieping tegen het gebouw vloog. Een explosie en brand volgden, maar de schade bleef beperkt tot slechts enkele verdiepingen. Twee keer zijn twee parachutisten samen van het gebouw afgesprongen. De politie heeft slechts één van de vier weten te arresteren, een Britse toerist die in 1986 de sprong waagde.

Beste tip

• Bij de kaartverkoop en vervolgens bij de lift staan vaak lange wachtrijen. U bespaart tijd door het kaartje van tevoren te kopen (alleen creditcards) bij het NYC&Company-toeristencentrum of een Citypass aan te schaffen. U kunt dan meteen naar de lift gaan, wat zomers wel een uur kan schelen.
• Een laatste mogelijkheid is om een combinatiekaartje te kopen voor zowel het uitkijkplatform als de New York SkyRide. U kunt dit kopen bij het loket van de SkyRide (tel. 212/279-9777; www.skyride.com, 08.00 - 22.00 uur), waar de wachtrij beduidend korter is, of via de website om de $4 extra loketkosten te ontwijken. De zeven minuten durende vluchtsimulator, waarbij u langs New Yorks topattracties raast, is echter niet heel erg bijzonder. Hydraulische stoelen bewegen 320 graden per seconde om de fysieke impact van de geprojecteerde beelden te versterken.
• De koffiehuizen en andere eetgelegenheden in het Empire State zijn van gemiddelde kwaliteit. Ga voor betere kwaliteiten lagere prijzen drie blokken naar het westen, naar Patsy's Pizzeria, bekend om haar pizza's met dunne korsten, gebakken in houtskoolovens en afgemaakt met rijke, dikke sauzen.

Af te raden

• Het is niet nodig helemaal naar het krappe uitkijkplatform op de 102e verdieping te gaan, die niet altijd open is en $15 extra kost; het uitzicht is op de 86e verdieping net zo mooi.

Aan te raden

• Hoewel de meeste actie in het Empire State Building hoog in de lucht plaatsvindt, moet u de decofoyer niet vergeten, gedecoreerd met marmer afkomstig uit steengroeven in België«, Frankrijk, Duitsland en Italië.