Rockefeller Center

Het Rockefeller Center is als geheel niet zozeer bekend, maar wel vanwege enkele specifieke onderdelen, zoals de art-decoflats, de diepliggende ijsbaan, het beeld van Prometheus en de jaarlijkse kerstboom. Deze 19e-eeuwse "stad in een stad", die ruim 60 miljoen m2 aan kantoorruimte beslaat, is bovenal een bastion van bedrijfshandel, echter met promenades, winkelpanden en eetgelegenheden.

De bouw

Toen de Grote Depressie de bouw van een nieuw Metropolitan Opera House tussen 48th en 51st Street en 5th en 6th Avenue onmogelijk maakte, richtte John D. Rockefeller (1874-1960) zich bij het project op de huisvesting van radio- en televisieomroepen en andere huurders.

Architecten onder aanvoering van Raymond Hood creëerden een coherente groep wolkenkrabbers gehuld in kalksteen uit Indiana en verfraaiden het geheel met art-deco-elementen. De hoofdgebouwen werden tussen 1931 en 1939 opgetrokken. Eén element in het ontwerp getuigt van Rockefellers vooruitziende blik wat betreft het toenemende belang van televisie: sommige verdiepingen van het RCA Building (nu General Electric), betrokken door de National Broadcasting Company (NBC), hebben geen ramen.

Ontdek Rockefeller

Begin uw rondwandeling bij Lee Lawries beeld van Atlas aan 5th Avenue, tegenover St.-Patrick's Cathedral bij 51st Street, aan de voorzijde van het International Building. Neem even een kijkje in de groen marmeren foyer van het gebouw. Hier ziet u één van de eerste voorbeelden van een lift die niet ergens is weggestopt, maar als belangrijk element in het gehele ontwerp is opgenomen. Loop in zuidelijke richting naar de Channel Gardens, zo genoemd omdat ze de gebouwen, vernoemd naar het Britse Rijk en Frankrijk, van elkaar scheiden.

Volg het glooiende pad westelijk en gluur even naar de Outdoor Plaza. Paul Manships vergulde beeld Prometheus, heerst over het plein. Het is ietwat ironisch dat Prometheus, de Titaan die het vuur van de Griekse goden stal en aan de mensen gaf, de wacht houdt bij een schaatsgelegenheid in de winter. Dit was oorspronkelijk niet de bedoeling van het plein, dat mensen zou moeten trekken naar ondergrondse winkels en restaurants, maar dat niet deed.

Nieuwe afkoelingstechnieken maakten een nieuwe toepassing mogelijk. Toen de eerste openluchtkunstijsbaan in New York hier in 1936 op Eerste Kerstdag werd geopend, begon het plein meer publiek te trekken. Toen het gouden beeld van Prometheus rond 1930 werd onthuld, mompelde één van de toeschouwers dat het net leek of de Titaan van het dak was gesprongen en op het punt stond te pletter te vallen. Het verhaal circuleerde en veel mensen begonnen te gniffelen. De pers pakte het verhaal over "Leapin Louie" op en sindsdien namen maar weinig mensen het beeld serieus. Tegenwoordig vormt Prometheus echter een mooi, speels onderdeel van de omgeving. Vlaggen en vaandels wapperen boven de hogergelegen promenade, skaters zoeven er voorbij en zomers wordt er gezellig op het plein gedineerd.

Een schilderij van William Blake nspireerde tot Wisdom, het middelste paneel van Lee Lawries fries van kalksteen en glas, boven de oostelijke ingang van het GE Building. Het linkerpaneel staat voor het geluid, het rechter voor het licht, toepasselijk voor een gebouw waarin het NBC nog steeds gevestigd is. Jose Maria Serts muurschildering American Progress siert de oostelijke foyer; twee andere Sert-schilderingen zijn te zien op de noord- en zuidmuur.

In 49th Street, tegenover het GE Building, vindt u de studio's voor het ochtend nieuwsprogramma Today. Als u zorgt dat u hier 's ochtends tussen 7.00 en 10.00 uur bent, maakt u een kans de show live bij te wonen.

Wandel in noordelijke richting naar Rockefeller Plaza. Net voordat u bij 51st Street aankomt, passeert u aan de linkerkant Isamu Noguchis fries News, boven de ingang van het Associated Press Building aan 50 Rockefeller Plaza. Dit is één van de zeldzame figuratieve werken van deze abstracte kunstenaar. Keer om en neem 50th Street in westelijke richting naar de Radio City Music Hall. Drie rondelen van Hildreth Meiere aan 51st Street-zijde van het gebouw verbeelden dans, drama en zang. Samuel Roxy Rothafel, eerste zakelijk leider van de Hall, maakte de Rockettes, Amerika's beroemdste groep revuegirls, synoniem aan Radio City.

Wandel in zuidelijke richting langs de oostzijde de Avenue of the Americas. Barry Faulkner gebruikte ruim 1 miljoen stukken glas voor het fries boven de westelijke ingang van het GE Building (onder de luifel van 1250 Avenue of the Americas). Intelligence Awakening Mankind is een eerbetoon aan menselijke prestaties op elk gebied.

Steek de straat over. Halverwege het blok tussen 50th en 49th Street hebt u goed zicht op de met neon verlichte voorkant van de Radio City Music Hall. De twee gebouwen links en rechts van het GE Building vallen qua architectuur uit de toon; de eigenaars ervan weigerden hun panden aan Rockefeller te verkopen.

Beste tips

• In de foyer bij de oostingang van het GE Building liggen folders over de rondleiding door het centrum.
• Bij mooi weer, als de ijsbaan er niet ligt, kunt u op het buitenplein dineren. Langs de ondergrondse promenade vindt u (afhaal)restaurants.

Af te raden

• Sla de dure rondleiding door de Radio City Music Hall over, tenzij u echt geïnteresseerd bent in theater of kortingsbonnen hebt gekregen in de grotere hotels.