de Sixtijnse Kapel

De Cappella Sistina (Sixtijnse Kapel) zult u niet willen missen, maar houd rekening met grote groepen, een rumoerige sfeer en een aansporing om toch vooral door te blijven lopen om plaats te maken voor de bezoekers achter u. Dit kan een bezoek tamelijk onplezierig maken, maar het neemt niets weg van de glorie van de adembenemende fresco's van Michelangelo.

Michelangelo

De kapel werd tussen 1477 en 1481 voor Sixtus IV gebouwd en kreeg zijn eerste wanddecoratie tussen 1480 en 1483, toen de lagere muren werden beschilderd door toonaangevende kunstenaars van dat moment, in het bijzonder Perugino, Domenico Ghirlandaio en Sandro Botticelli. Er ging een kwart eeuw voorbij voordat Michelangelo de opdracht kreeg om het plafond te beschilderen, dat tot dan toe was versierd door een eenvoudig blauw kleurtje bedekt met gouden en zilveren sterren.

Naar het schijnt aarzelde Michelangelo nogal om de opdracht aan te nemen, deels omdat hij schilderen een mindere kunstvorm vond dan beeldhouwen, en deels omdat hij meer gepassioneerd betrokken was bij het ontwerpen van een tombe voor Julius (een immens project dat nooit voltooid is). Uiteindelijk zou het plafond hem vier jaar in beslag nemen en was het werk voltooid in 1512.

Fresco's

De fresco's, tussen 1979 en 1994 controversieel gerestaureerd, bestaan uit negen hoofdpanelen, beginnend bij de vijf voornaamste gebeurtenissen in het Boek Genesis: De Scheiding van Licht en Duisternis, De Schepping van Zon en Maan, De Scheiding van Land en Zee, De Schepping van Adam, en De Schepping van Eva. Deze worden gevolgd door De Zondeval en Verdrijving uit het Paradijs, Het Offer van Noach, De Zondvloed en De Dronkenschap van Noach.

Verspreid over het plafond bevinden zich meerdere geschilderde profeten, sibillen, karakters uit het Oude Testament, en 20 ignudi, naakte jeugdigen. Totaal beslaat het schilderij een gebied van 930 vierkante meter en zijn meer dan 300 afzonderlijke figuren afgebeeld. Het plafond is al een meesterwerk op zich, maar in de kapel staat nog een tweede, waarschijnlijk nog belangrijkere fresco van Michelangelo, het enorme Laatste Oordeel (1536-1541), dat de hele wand achter het altaar beslaat. Dit werk werd pas een volle 22 jaren na de fresco's op het plafond geschilderd, een periode waarin Rome in 1527 werd geplunderd door troepen van keizer Karel V, een gebeurtenis die waarschijnlijk grote indruk op Michelangelo gemaakt had en uiterst doeltreffend het optimisme van de Renaissance beëindigde.

Iets van de duistere krachten die hun weerslag hebben op de stad en de schilder kan worden herkend in Michelangelo's compromisloze visie van een onbarmhartige God, die zijn oordeel uitspreekt over een ineenkrimpende mensheid. Zij die bij dit oordeel gespaard worden stijgen links op de fresco op naar het Paradijs, terwijl de verdoemden rechts de hel inzinken. De doden herrijzen van hun graven langs de onderkant van het schilderij, en Christus staat in het centrum, omgeven door de Maagd, Apostelen en verzamelde heiligen. Slechts één persoon kijkt in de ogen van de toeschouwer, de beroemde verdoemde ziel die zichzelf omhelst terwijl hij op zijn ondergang wacht.

Beste tips

• Houd er rekening mee, dat het van de St.-Pieter tien minuten lopen is naar de ingang van de alle Vaticaanse musea: neem eventueel een bus of taxi naar Piazza del Risorgimento, niet naar Piazza San Pietro.
• De Vaticaanse musea zijn gesloten op zondag met uitzondering van de laatste zondag van de maand, wanneer de toegang gratis is. Dit houdt wel in dat de musea op deze dag het drukst zijn. De musea zijn open op maandagen, als de meeste staatsmusea van Rome gesloten zijn.
• Als u een bezoek wilt brengen aan de Vaticaanse Tuinen (Giardini Vaticani) dient u drie of vier dagen van tevoren te reserveren. Voor meer informatie, bel de Vaticaanse musea (tel. 06 6988 4676 of 06 6988 3322).

Nader bekeken

• Het is de moeite waard om extra gidsen te kopen voor de Zalen van Rafaël en de Sixtijnse Kapel om de diepgang van alle zinspelingen en betekenissen van de schilderijen te kunnen begrijpen.