Piazza Navona

Geen van de vele pleinen in Rome is zo elegant of theatraal als Piazza Navona. Het is één van de barokke pronkstukken van Rome, gekenmerkt door drie fonteinen, omliggende okerkleurige gebouwen, 's zomers vaak versierd met bloemen, en een bijna onophoudelijk gedrang van bezoekers, kunstenaars en stalhouders. De bezoeker zal tijdens het verblijf vaak verleid worden om naar dit plein terug te keren, hoewel het nog maar de vraag is of zijn budget toereikend is om iedere keer wat te bestellen in de mooie, maar dure cafés van het plein. Van dit plein genieten kost echter geen cent; het is bijna vierentwintig uur per dag een favoriete ontmoetingsplaats, en een plek om naar mensen te kijken.

Oorsprong

De elliptische vorm van het piazza verraadt zijn oorsprong, want het plein komt bijna exact overeen met de omtrek van de renbaan en het stadion dat er in 86 door keizer Domitianus gebouwd werd. Het stond bekend als het Circus Agonalis, een naam die tegen de Middeleeuwen was verbasterd tot in agone en in het dialect 'n 'agone, om ten slotte uit te komen bij het "Navona".

Naast spelen en paardenrennen vonden hier allerlei gebeurtenissen plaats, niet in de laatste plaats het martelaarschap van Sant'Agnese (Sint-Agatha), een dertienjarig meisje dat in 304 werd gedood omdat ze weigerde haar geloof op te geven en een heiden te trouwen. Ze werd in een bordeel vlak bij het stadion gegooid en daarna naakt in het Circus aan het publiek getoond, maar het haar van het meisje begon ineens snel te groeien en bedekte haar naaktheid. De kapel die later werd opgericht op de plaats waar ze ter dood werd gebracht, werd halverwege de 17e eeuw vervangen door de Sant'Agnese in Agone (dinsdag - zaterdag van 09.00 - 12.00 en van 16.00 - 19.00. Zondag van 10.00 - 13.00 uur en van 16.00 - 20.00 uur).

Eén van de architecten betrokken bij de bouw van het plein was de geniale maar gekwelde Borromini, rivaal van Romes andere grote held van de barok, Gian Lorenzo Bernini, die verantwoordelijk was voor de middelste fontein Fontana dei Quattro Fiumi (1648), fontein van de vier rivieren. De vier belangrijkste beelden van de fontein vertegenwoordigen de Nijl, de Ganges, Rio de la Plata en de Donau en de vier toen bekende werelddelen: Afrika, Azië, Europa en Amerika.

De duif op de obelisk is een symbool van de Pamphilj-paus Innocentius X, de opdrachtgever. Innocentius was ook verantwoordelijk voor andere grote veranderingen aan het plein, met name de oprichting van het Palazzo Pamphilj (links van Sant'Agnese), nu de Braziliaanse ambassade, veranderingen die vrijwel geheel het einde betekenden van de paardenrennen, toernooien en stierengevechten.

Af en toe werd het plein ook onder water gezet, zodat de aristocraten van de stad in bootjes konden worden rondgetrokken, een tafereel dat doet denken aan de naumachia, de nagebootste zeeslagen die de oude Romeinen onder soortgelijke omstandigheden opvoerden.

Beste tips

• Houd er rekening mee dat consumpties in de cafés aan het Piazza Navona tot de duurste van de stad behoren. Het voordeel is wel, dat u niet wordt weggekeken door de bareigenaar als u eenmaal hebt betaald.
• Piazza Navona wordt overdag door veel toeristen aangedaan, maar 's avonds is het nog drukker, dus is het aan te bevelen na het avondeten een wandeling te maken langs de fonteinen en de kunstenaars en karikaturisten die hier hun diensten aanbieden.
• De meeste cafés aan het piazza verschillen onderling niet, hoewel de etablissementen aan de oostflank iets meer zon genieten. Twee van de bekendste bars zijn Caffé di Colombia en I Tre Scalini, laatstgenoemde beroemd om zijn sensationele ijs met chocoladeschilfers (tartufo). Vergeet niet de altijd populaire Bar della Pace vlakbij.

Nader bekeken

• Een bekend verhaal is dat Bernini met opzet één van de standbeelden van zijn centrale fontein de ogen laat afschermen of vol afschuw laat terugdeinzen voor Sant'Agnese, de kerk van zijn grote rivaal Borromini. Het is een aardig verhaal, maar in werkelijkheid werd de fontein eerder gebouwd dan de kerk.

Verborgen juweeltjes

• De meeste bezoekers zien de twee kleinere fonteinen op Piazza Navona over het hoofd. Aan het noordelijk uiteinde staat de Fontana del Nettuno, of fontein van Neptunus, die de zeegod toont in gevecht met een zeeslang. Aan de zuidkant bevindt zich Giacomo della Porta's Fontana del Moro (1575), of fontein van het veen; ondanks de naam gaat het hier om een andere zeegod: de onjuiste naam is waarschijnlijk afgeleid van de naam van de beeldhouwer, Antonio Mori, die de dolfijn naar een ontwerp van Bernini toevoegde.