Santa Maria Maggiore

Santa Maria Maggiore is de belangrijkste en mogelijk oudste, van de circa 80 kerken in Rome die aan de Maagd Maria gewijd zijn. De omgeving is niet de mooiste van de stad, maar het weelderige interieur van de oude basiliek is zelfs voor Italiaanse begrippen uitzonderlijk barok.

Legende

Volgens de legende werd de kerk gebouwd nadat de Maagd op 4 augustus 356 in een visioen aan paus Liberius verscheen en hem opdroeg om een kerk te bouwen op de plek waar de volgende dag sneeuw zou vallen. Hoewel het hartje zomer was, viel er inderdaad sneeuw, wat leidde tot de bouw van de kerk, en de invoering van een feestdag: Onze Vrouwe van de Sneeuw op 5 augustus.

In werkelijkheid werd de kerk waarschijnlijk halverwege de 5e eeuw gesticht op de ruïne van een Romeins gebouw uit de 1e eeuw, misschien nog ouder. Dit gebouw was waarschijnlijk een tempel gewijd aan Juno Lucina, een moedergodin, die door Romeinse vrouwen aanbeden werd, en het is dan ook geen toeval dat de heidense cultus werd vervangen door een christelijke equivalent: de nieuwe kerk werd gewijd aan de moeder van Christus als Santa Maria ad Praesepe (St.-Maria van de Kribbe). De moederlijke verbondenheid werd nog versterkt door relikwieën van de Heilige Kribbe van Christus, waarvan fragmenten onder het hoge altaar worden bewaard.

In de kerk

Obelisken en pilaren houden de wacht voor de noordelijke en zuidelijke ingang van de kerk (meestal gesloten). Eén obelisk is een Romeinse kopie van een Egyptische origineel (op Piazza dell'Esquilino), verwijderd uit het Mausoleo di Augusto, en een zuil werd uit de Basilica di Massenzio in het Romeinse Forum overgebracht. Bezoekers betreden de kerk gewoonlijk via de zuidelijke hoofdingang.

Sinds de 5e eeuw is er veel aan de kerk toegevoegd, niet in de laatste plaats de enorme hoeveelheid decoraties, maar de oorspronkelijke basiliekvorm is bewaard gebleven, een vorm die waarschijnlijk rechtstreeks werd ontleend aan het Romeinse bouwwerk dat eerder op de plek heeft gestaan. Het eerste wat binnen opvalt is de fantastische plafondinbouw, naar verluidt verguld met het eerste goud dat uit de Nieuwe Wereld werd gehaald, een geschenk van Ferdinand en Isabella van Spanje aan paus Alexander VI.

Een klein museum geeft de geschiedenis van de basiliek weer. De kolossale zuilen die het plafond ondersteunen leiden de blik naar een prachtige serie mozaïeken bestaande uit 36 panelen, werken uit de 5e eeuw die episodes uit de levens van Mozes, Izaak, Jakob en Abraham afbeelden.

Een recentere, maar even indrukwekkende mozaïek (1295) beslaat de apsis achter het hoge altaar, De Kroning van de Maagd, door Jacopo Torriti. Een deel van de kerkvloer vult de decoraties aan met kleurige kronkels, voorbeelden van Cosmati ingelegd marmerwerk uit het midden van de 12e eeuw. Meer 13e-eeuws mozaïek kan bezichtigd worden tijdens rondleidingen door de loggia van de basiliek.

Aan het interieur zijn later twee kapellen toegevoegd: de Cappella Sistina (rechts, uitkijkend op het altaar) en de Cappella Paolina (links), gebouwd voor de pausen Sixtus V en Paulus V in 1587 en 1611. Afzonderlijk is er weinig buitengewoons in de kapellen te ontdekken, maar het totaalbeeld is overweldigend.

Beste tip

• Santa Maria Maggiore is een relatief onaantrekkelijk deel van de stad vlak bij het station Termini, maar kan goed worden gecombineerd met een bezoek aan het nabijgelegen Palazzo Massimo alle Terme. In tegenstelling tot veel andere kerken, is deze kerk de hele dag open.
• Voor een rustige plek om wat te drinken is het aan te raden iets door te lopen naar het Piazza di Spagna. Monti DOC is echter plaatselijk een goede keus.

Verborgen juweeltje

• Zoek de tombe van kardinaal Consalvo Rodriguez in de kapel rechtsachter, kijkend naar het hoge altaar. De kardinaal stierf in 1299 en niet lang daarna werd de tombe voltooid. De beeldhouwer is onbekend, maar het prachtig ingelegde marmer is het werk van Giovanni di Cosma, een van de eerste in de familie die verantwoordelijk was voor de typische decoratieve Cosmati-stijl.